home | about | partners | faq | contact


  play details
 
search

You can use wildcards.
 
 advanced search >>
 
 select language of
translation >>
 
 alphabetical list
by playwright >>
play "A Thread in the Dark"

original title Een draad in het donker 
original language Dutch 
playwright Hella Haasse
world premiere 1962
title of translation A Thread in the Dark 
language of translation English 
translator Della Couling
synopsis

Een draad in het donker speelt zich af op Kreta, waar koning Minos regeert met behulp van de gevreesde god Minotaurus. Het is de dag van het jaarlijkse offer, zeven mooie jonge meisjes en jongens uit Athene zijn gearriveerd op het eiland. Bij zonsondergang moeten zij het labyrint ingaan om te dienen als heilige offers voor de Minotaurus. Een van hen is Theseus, de zoon van de koning van Athene. Hij moet de Minotaurus doden om als een held naar Athene terug te kunnen keren. Als hij arriveert, wordt Ariadne, de oudste dochter van koning Minos, wakker uit een boze droom. Als ze hoort dat Theseus één van de heilige offers is, realiseert ze zich dat ze het jaarlijkse offer moet zien te voorkomen. Haar zuster Phaedra en de voedster proberen haar dit uit het hoofd te praten, maar Ariadne weigert te luisteren. Ze gaat naar Minos en vraagt hem om het leven van Theseus en zijn vrienden te sparen. Minos luistert met ontzetting naar zijn dochter en bekent haar dat de Minotaurus niet bestaat. De god is een verzinsel van hem om angst te zaaien onder het volk, waarmee hij zijn macht over de mensen en hun vijanden hoopt te vergroten. Dan verschijnt Theseus, die vraagt of hij als eerste het labyrint in mag om de Minotaurus te doden. Minos gaat akkoord, met de kennis dat het monster niet bestaat en dat iedereen sterft van honger en gekte in het labyrint, wat zelfs ontaardt in zelfmoord.
Ariadne is ontsteld door de leugen van haar vader. Ze brengt Phaedra op de hoogte van zijn geheim en ze vraagt Theseus om haar te helpen met het openbaar maken van de leugen van Minos om zo het volk van Kreta de waarheid te vertellen. Zij brengt hem stiekem een klos met dunne draad, zodat hij zijn weg terug kan vinden uit het labyrint. Als hij terugkomt moet hij uitroepen dat de Minotaurus helemaal niet bestaat. Theseus stemt in met haar plan en belooft haar na zijn terugkeer mee naar Athene te nemen en met haar te trouwen. Als Theseus echter inderdaad terugkomt uit het labyrint, beweert hij de Minotaurus gedood te hebben. Dit is de enige manier waarop hij de held kan zijn die het volk zo hard nodig heeft in de strijd tegen de overheersing op Kreta. Zoals beloofd, neemt hij Ariadne en haar zusje Phaedra mee op het schip naar Athene. De bemanning wil alles horen over zijn heroïsche daad. Ariadne kan zich niet verzoenen met deze nieuwe leugen. In haar onverzettelijke drang naar de waarheid wijst ze Theseus af en daarmee drijft ze hem in de armen van haar zuster Phaedra. Tijdens een tussenstop op het eiland Naxos laat Theseus haar letterlijk en figuurlijk in de steek. Hij vaart weg met zijn schip naar Athene en neemt alleen Phaedra mee. Dan verschijnt de god Dionysus aan Ariadne, hij biedt haar een plaats aan tussen de goden waar absolute waarheid niet bestaat. "De waarheid is een uitvinding van stervelingen. Want bij de goden is niets waar, niets ónwaar. Daar zijn de dingen afgerond, volledig één". Ariadne wijst zijn aanbod nadrukkelijk af. "Ik wil liever alleen zijn en pijn lijden in een wereld waar de waarheid zin heeft." Als ze zich echter realiseert dat ze door iedereen verlaten is, raakt ze in paniek. Dionysus geeft haar de kans om de loop van haar leven te veranderen en stuurt haar drie dagen terug in de tijd. Ariadne ontwaakt opnieuw uit een boze droom op Kreta. Het is de dag van het offer. Deze keer echter herinnert ze zich de droom, als de voedster haar ervan probeert te weerhouden naar haar vader te gaan. 'Waar ga je heen?' vraagt de voedster. 'Naar Naxos', antwoordt ze. Ze wil haar lot niet ontlopen.

Een draad in het donker is gebaseerd op de Griekse mythe van Theseus en Ariadne. Het centrale thema in het stuk is de strijd tegen de leugen als een machtsmiddel. Ariadne weigert om de leugen van haar vader te verruilen voor de leugen van Theseus, ook al beweert laatstgenoemde dat deze leugen in het belang van de vrede is. Iedereen laat haar in de steek vanwege haar hang naar de waarheid. Ondanks deze kennis wil ze haar strijd niet opgeven. Als ze voor de tweede keer wakker wordt uit haar boze droom, besluit ze om de cyclus van dromen te doorbreken en de consequenties van alle gebeurtenissen op zich te nemen door te reizen naar Naxos. 

Een draad in het donker ging in 1962 in première in de vorm van een lezing bij Toneelgroep Centrum.


Fragment


Derde tafereel

Dezelfde plek op het dek, later. Ariadne zit onder een scherm van tapijten. Theseus ligt languitgestrekt in de schaduw, niet het hoofd in haar schoot. Hij eet druiven.

Theseus
Ik begrijp het niet. Zelfs met die windstilte hadden wij toch al verder moeten zijn. Wij hadden eilanden moeten zien.

Ariadne
De zee glinstert als zilver van horizon tot horizon.

Theseus
Ik heb er niets op tegen zo voort te drijven in jouw gezelschap. Maar wees gerust, morgen zullen we zeker eilanden zien. Het kan niet lang meer duren. En praat niet over het weer en het uitzicht om mij af te leiden. Je hebt me nog geen antwoord gegeven op mijn vraag van vanochtend. Beken het maar... je hebt mij die draad gebracht... omdat…

Ariadne
Ik weet het niet.

Theseus
Verwarring en beschroomdheid staan je beter dan vechtlust. Zó heb ik je gezicht voor het eerst gezien toen je over de rand van de kerkerput naar beneden keek. Zo, zo, dacht ik, is dát Minos' dochter? Die begeer ik als prijs, wanneer ik de Minotaurus verslagen heb.

Ariadne
Theseus…

Theseus
Ik weet wat je zeggen wilt. Zeg dat nu niet.

Ariadne
Maar ik moet het zeggen.

Theseus
Ben jij ooit in het labyrint geweest?

Ariadne
Ik heb mijn overtuiging.

Theseus
Maar ik heb de ervaring.

Ariadne
Ik geloof je niet. ik kan je niet geloven.

Theseus
Luister. Ik ben een koningszoon. jij bent een koningsdochter. Wij zijn geboren om te heersen, om wetten te stellen en recht te spreken, en te beslissen in oorlog en vrede. Voor ons gelden niet dezelfde regels als voor gewone mensen. Hoe zouden wij onze taak kunnen volbrengen als wij niet halverwege tussen goden en stervelingen stonden? De koning kan alles. De koning mag niet falen. Zolang de koning zich bovenmenselijk toont, is zijn macht onaantastbaar. Zijn macht ligt in het vertrouwen van zijn volk.

Ariadne
Je spreekt als mijn vader. Macht, macht, macht.

Theseus
Koning Minos gebruikt zijn macht om de wereld angst aan te jagen, ik wil mijn macht gebruiken om vrede te brengen.

Ariadne
Mijn vader vond het nodig een monster te verzinnen om zijn macht op Kreta te kunnen handhaven. Jij doet, terwille van je gezag in Athene, alsof je dat verzonnen monster hebt verslagen. Allebei willen jullie méér schijnen dan je bent, met behulp van iets dat niet bestaat.

Theseus
Bij Zeus, er valt niet met jou te praten. Wat verlang je eigenlijk? Je wilde de Minotaurus vernietigen. De Minotaurus is vernietigd, dank zij mij.

Ariadne
Dank zij jou zal de wereld blijven geloven dat er werkelijk een Minotaurus is gewéést. Wie zal daar voortaan nog aan durven twijfelen als Theseus, de grote held, zegt dat hij de Minotaurus heeft verslagen! Bovendien: het gáát niet om de Minotaurus!

Theseus
Ah, eindelijk heb ik je zover.

Ariadne
Het gaat mij om de waarheid. ik wil de wáárheid. Ik wil niet dat jij je beroemt op een daad die je niet hebt begaan. Ik zou gaan twijfelen aan de waarheid van je andere heldendaden.

Theseus
Bij Zeus, je tast mij in mijn eer.

Ariadne
Niets ligt mij juist zo na aan het hart als jouw eer. Ik word je vrouw. Jouw eer is de mijne. De wereld staat of valt voor mij met jouw eer. Daarom smeek ik je: Geef toe dat er geen Minotaurus was. Theseus heeft geen valse schijn nodig om een held, een groot koning te zijn.

Theseus
Gebruik je verstand. Athene is in een wanhopige toestand. Er heersen honger en ziekte. In de oorlog zijn duizenden gevallen, duizenden als slaven weggevoerd. Nog draagt mijn vader de kroon, maar zijn gezag is ondermijnd sinds Kreta ons verslagen heeft. Vóór ik met dit schip wegvoer als offer voor de Minotaurus, kwam mijn volk weeklagend afscheid van mij nemen. 'Als U verslonden wordt en de koning sterft, worden wij bij Kreta ingelijfd!' riepen ze mij toe. Toen heb ik staande op de voorplecht een eed afgelegd: Athene zal herrijzen zo waar als ik de Minotaurus zal verslaan! Terwijl wij wegvoeren, hoorde ik, uit tienduizend kelen, mijn naam over de golven klinken: `Theseus! Red ons! Dood de Minotaurus!' Al hun hoop is op mij gevestigd. Ik alleen ben in staat hun weer moed te geven, hen te bezielen opdat zij zich zullen inspannen voor het herstel van de stad en voor het behoud van de vrijheid!

Ariadne
Je kunt je volk gerust stellen en het gelukkig maken, door thuis te komen met de boodschap: Er is nooit een Minotaurus geweest, en koning Minos van Kreta behaalt zijn overwinningen dank zij leugens!

Theseus
Ik zal voet aan wal zetten in Athene niet de woorden: Ik heb de Minotaurus verslagen! Athene heeft mij nodig in de rol die ik van jongsaf op mij genomen heb, die van Theseus, drakendoder.

Ariadne
0, laat mij toch niet geloven dat ook jij maar een kleine ziel hebt, Theseus... en dat je dáárom zo begerig bent naar de reputatie van halfgod! Zij vlucht naar het andere einde van het dek, botst tegen Phaedra op, die juist nadert.

 
further information click here
 
« back




   Czech Republic »
   Finland »
   France »
   Germany »
   Netherlands »
   Poland »
   United Kingdom »
   Slovakia »
   Sweden »
   Further Projects »
home | contact | disclaimer © 2017 Information Centre for Drama in Europe (ICDE). All rights reserved.