home | about | partners | faq | contact


  play details
 
search

You can use wildcards.
 
 advanced search >>
 
 select language of
translation >>
 
 alphabetical list
by playwright >>
play "Was ist und was wahr ist"

original title Over wat is en wat waar is 
original language Dutch 
playwright Koos Terpstra
world premiere 2001
title of translation Was ist und was wahr ist 
language of translation German 
translator Eva Maria Pieper
synopsis Over wat is en wat waar is is een opmerkelijke jeugdtheatertekst. In tegenstelling tot veel ander repertoire voor de jeugd doet de auteur geen enkele moeite om het publiek voor zich te winnen met bijvoorbeeld een goed verhaal, het neerzetten van de leefwereld van kinderen of romantiek. Over wat is kun je nauwelijks een theatertekst noemen, het is eerder een lange scheldkanonnade of een spreekbeurt van twee mensen, 'het engelachtige meisje' en 'de kleine man', over goed liegen en heldendom. Daarbij benoemen ze vooral wie er niet goed kunnen liegen en wie er geen helden zijn, de 'kutkinderen' waar ze het tegen hebben voorop.
Alles moet het ontgelden, vaak op een humoristische manier: Lara Croft, ouders en onderwijzers, Marokkaantjes, zoenen, democratie, maar ook The Lone Ranger die halverwege opkomt en wordt weggehoond als afgedankte held. Hij kan niet goed liegen en is daarom duidelijk niet meer van nut in deze tijd, zo kun je concluderen. Het engelachtige meisje blijkt allesbehalve engelachtig. Ze neemt zijn heldendom op de hak en laat hem ondertussen meerdere malen met haar zoenen onder het voorwendsel dat ze moet voelen of de voormalige held vorderingen maakt. Ook meerdere vlakken bewijst de toneeltekst dat schijn bedriegt.
In de voorsteling werd er overigens over 'kutkinderen' gesproken en zo is er wel meer dat misschien enige aanpassing behoeft voor een jong publiek. Jongeren zijn waarschijnlijk de beste doelgroep, omdat het stuk de stoere taal van onwillige pubers hanteert en tegelijkertijd op een onverwachte en originele manier inspeelt op hun twijfel, onzekerheid en levensvragen. Het drijft er de spot mee en raakt sommige kwesties op hun kop.
Over wat is en wat waar is ging op 19 oktober 2001 in première bij Theater Artemis in de regie van Matthijs Rümke.


Fragment


ER KOMEN TWEE ACTEURS OP.
EEN ENGELACHTIG MEISJE EN DE KLEINE MAN.
EERST KIJKEN ZE NAAR HET PUBLIEK.
DAN SPREKEN ZE HET PUBLIEK AAN.

ENGELACHTIG MEISJE: Nou, alles is onder controle.
Jullie zitten.
Het decor staat.

DE KLEINE MAN: Het licht hangt.

ENGELACHTIG MEISJE: Ik heb mijn kostuum aan.
En jij ook.

DE KLEINE MAN: Jij bent er.

ENGELACHTIG MEISJE: Ik ben er.

DE KLEINE MAN: Alles is onder controle.

ENGELACHTIG MEISJE: Saai hè.
Laten we maar eens de hel gaan laten losbarsten.
Doe het zaallicht maar aan.

ZE BEKIJKEN HET PUBLIEK.

ENGELACHTIG MEISJE: Dat ziet er weer lekker uit.

DE KLEINE MAN: Ze zijn wel weer lelijk, hè.

ENGELACHTIG MEISJE: Had ik het jullie al gezegd?
Ik haat kinderen.
Dat egoisme.
Dat alleen maar met zichzelf bezig zijn.
Dat zit daar allemaal met een eigen mening.
Aan andere dingen te denken.
Zo dom nog.

DE KLEINE MAN: Maar ze kunnen er niets aan doen.

ENGELACHTIG MEISJE: Hoe bedoel je?

DE KLEINE MAN: Ze zijn zielig van zichzelf. Je moet een beetje medelijden met ze hebben. Ze zijn nog niet volgroeid. Ze kunnen nog niet echt denken.
Het is allemaal een beetje sneu. Want hun ouders doen net of ze hen serieus nemen en hun onderwijzers.
Want als je ze serieus neemt dan krijg je de beste resultaten.
En andere mensen die de waarheid tegen ze zouden kunnen zeggen, spreken ze nog niet.

ENGELACHTIG MEISJE: Zielig, hè. Ze denken dat ze heel wat zijn. En allemaal apart denken ze dat ze wat zij denken uniek is.
Treurig.

DE KLEINE MAN: In en in treurig.

ENGELACHTIG MEISJE: En ze denken dat hun leven heel spannend gaat worden.

DE KLEINE MAN: Treurig, ja.

ENGELACHTIG MEISJE: Terwijl je het al kan uittekenen.
Gezinnetje, huisje.
Soms krijgen ze van het leven een klap, en dat is genoeg om ze in een keer van elk risico af te houden.
Ze gaan een beetje puberen.

DE KLEINE MAN: Of ze zijn aan het puberen.

ENGELACHTIG MEISJE: Of ze zijn aan het puberen, en dat gaat dan over.
Baantje.
Er wordt er 'ns één homofiel, nou dat is dan allemaal heel apart. En uiteindelijk gaan ze allemaal dood.
Je staat tegen ... TEGEN HET PUBLIEK: Met hoeveel zitten jullie hier?
80?
Met zijn 80-en?
Je staat hier tegen 80 potentiele lijken te praten.
Over 100 jaar allemaal weg.

DE KLEINE MAN: Dat is geen positieve boodschap

ENGELACHTIG MEISJE: Voor mij wel. Opgeruimd staat netjes.

DE KLEINE MAN: Maar tegen wie sta je dan te praten?

ENGELACHTIG MEISJE: Over honderd jaar?

DE KLEINE MAN: Ja.

ENGELACHTIG MEISJE: 'Ns kijken ... over 100 jaar ... Deze kutkinderen krijgen ook weer kutkinderen. Over 100 jaar zitten hier hun achter achterkutkleinkinderen. Als ze tenminste een beetje op tijd een vriendje of vriendinnetje vinden, en als ik dit zo aankijk, kan dat best nog eens tegenvallen.
Wat vinden jullie nou eigenlijk van jezelf?
Het is toch te treurig voor woorden.

DE KLEINE MAN: Heel treurig, ja.

ENGELACHTIG MEISJE (TEGEN PUBLIEK): Kijk nou eens om je heen.
Even objectief.
Je hoeft me niet gelijk te geven of zo, daar is het me helemaal niet om te doen, maar gewoon eens kijken. Doe je net of je er niet bijhoort, dat jij niet zo bent en dan kijk je eens links en rechts van je. Zielig.

DE KLEINE MAN: Treurig.

ENGELACHTIG MEISJE: Er is toch geen andere constatering mogelijk. Om je heen zitten hele zielige types.
Nou, jij bent net zo.
Kleren die door anderen bedacht zijn.
Allemaal bang er niet bij te horen.
Pukkels.
Beugels.
Geen eigen mening.
Alleen maar egoisme en eigenbelang.
Alleen maar bezig met wat ze allemaal willen HEBBEN.
Klieren. Zeuren. Hangen.
Vooral geen energie uitstralen.
Niets leuks aan.
Het beter weten.
Maar wat weten jullie dan beter?
Het is wachten tot je erbij hoort. Nou, troost je, je gaat er nooit bij horen.

DE KLEINE MAN: Nooit.

ENGELACHTIG MEISJE: En dan zitten ze nog op school ook.
Moeten van alles leren waar je later niets aan hebt.
Wat je mag en wat je niet mag.

DE KLEINE MAN: Dat je andere kinderen niet mag pesten.

ENGELACHTIG MEISJE: Mag dat niet?

DE KLEINE MAN: Neehee! Neehee! Want dan worden ze ongelukkig. En dat mag dan niet.

ENGELACHTIG MEISJE: Flikker toch op. Sommigen zijn toch saai. Daar word je toch knettergek van.
Wat willen ze dan? Een goed gesprek?
Ja, dag. Pesten! Hoe moet je ze anders duidelijk maken dat ze niet sporen. Pesten! Ze laten wennen aan de wereld. De grootste kunstenaars zijn gepest. De leukste vrouwen werden vroeger gepest. Mensen die later zeer goed terecht kwamen. Je bent gepest en je hebt iets geleerd. Ja?
Duidelijk?
Ik kwam jaren na school - ja - ik weet niet eens meer hoe hij heet, Stinky noemden we hem - die kwam ik een keer toevallig tegen. En die begon erover dat hij er nog steeds last van had. Ik dacht: niet genoeg gepest toen. Dit was zijn kans om er 'ns flink op in te hakken, niet om een beetje zielig staan te doen. Je bent een volwassen man nu, komop zeg. Dus ik vroeg hem of hij zich nog steeds niet waste en of ze hem nog steeds Stinky noemden. Gezeik. Groei op.

DE KLEINE MAN: Misschien moeten wij ze iets leren.Wat wij op school hadden willen leren. Wat ik gewild had dat ze me school hadden geleerd: relaties, vrienden maken, gelukkig worden, met de dood omgaan, dat soort dingen.

ENGELACHTIG MEISJE: Dat soort dingen kun je niet leren. Anders waren leraren wel de gelukkigste mensen van de wereld. En dat zijn ze niet. Kijk om je heen.

DE KLEINE MAN: Soms.

ENGELACHTIG MEISJE: Maar niet meer dan andere mensen.

DE KLEINE MAN: Nee.

ENGELACHTIG MEISJE: Dus die kunnen je echt niet leren wat je absoluut zou moeten weten om het leven aan te kunnen. Dus daarom leren ze je één of twee praktische dingen en gebruiken de rest van de tijd om onzin over je heen te storten.

DE KLEINE MAN: Rekenen is wel handig.

ENGELACHTIG MEISJE: Een paar vreemde talen.

DE KLEINE MAN: Maar daar doen ze wel verrekte lang over.

ENGELACHTIG MEISJE: En dan bak je er ook nog niet heel veel van.

DE KLEINE MAN: Ook zielig.

ENGELACHTIG MEISJE: Heel zielig.

DE KLEINE MAN: Maar later komt alles goed. Als ze volwassen worden.

ENGELACHTIG MEISJE: Nou, ik dacht het niet.
Jullie hebben allemaal maar één ding in jullie hoofd: hoe word ik zo snel mogelijk volwassen. Reken nergens op.
Als kind had ik een beeld van volwassen zijn ... Nou, dat is het dus niet!
Oke, kind-zijn is erger, maar veel beter wordt het niet.
Anders. Het wordt anders.

DE KLEINE MAN: Gaan we niet te hard met ze om, het zijn tenslotte gevoelige ongevormde zieltjes.

ENGELACHTIG MEISJE: Nee.

DE KLEINE MAN: Ik zei: misschien moeten we ze dat leren wat wij op school gemist hebben.

ENGELACHTIG MEISJE: Waarom zouden we.

DE KLEINE MAN: Om tegenwicht te bieden.

ENGELACHTIG MEISJE: Waarom zouden we.

DE KLEINE MAN: Wat zou jij ze leren?

ENGELACHTIG MEISJE: Waarom zou ik ze iets leren.
Zijn we ooit iets opgeschoten van hulp van anderen?
En dat is geen vraag waarop ik een antwoord verwacht, want het antwoord weet ik al.
Zijn we ooit iets opgeschoten van hulp van anderen?
NEE!
Wij zijn nooit iets opgeschoten met de hulp van anderen.
Als iemand je voor je eigen bestwil iets wil zeggen: Wegwezen!
Hoor je me: WEG WEZEN.
Walkman op. Naar buiten kijken. Niet luisteren. Aan andere dingen denken. Doen of je er niet bent. Handen op je oren en WAHWAHWAHWAHWAH zingen.

PAUZE.


Opmerking achteraf.
Dit stuk is ooit begonnen als een montagestuk, gecomponeerd uit een groot aantal fragmenten uit kranten en tijdschriften. Dat is er niet van gekomen. Het is dit geworden. Er zijn nog twee stukjes vrijwel letterlijk achtergebleven uit het vorige concept. Het stukje over de dam die wel/niet gaat doorbreken en het stukje over overdekt bakkerbezoek. Het eerste komt uit een artikel wat ondertussen is zoekgeraakt, dus veel meer kan ik er niet over vertellen. Het stukje van de bakker komt uit een interview met René Boomkens, en is verschenen in de Volkskrant van 13 april 1996. Tenslotte is er het verhaal van de kamelen, dat volgens mij al in mijn jeugd bestond. Het dook op in een speech die ik bijwoonde en ik kon het gebruiken.
 
further information click here
 
« back




   Czech Republic »
   Finland »
   France »
   Germany »
   Netherlands »
   Poland »
   United Kingdom »
   Slovakia »
   Sweden »
   Further Projects »
home | contact | disclaimer © 2017 Information Centre for Drama in Europe (ICDE). All rights reserved.